Mae newidiadau mawr i gyfraith cyflogaeth ar y gorwel

Er ei bod yn ymddangos bod y Llywodraeth wedi ymgolli'n llwyr yn Brexit nes ein bod i gyd wedi cyrraedd oedran ymddeol y wladwriaeth ers amser maith, mae rhai newidiadau mawr ar y gweill ar gyfer 2020 i geisio gwella amodau gwaith gweithwyr yn yr economi gig neu ar gontractau dim oriau. Mae wedi bod yn bryder ers amser nad oes gan y 2.8% o weithwyr y r amcangyfrifir eu bod yn gweithio yn yr economi gig llai rheoledig neu hyd at 1.8 miliwn o bobl ar gontractau dim oriau, yr un hawliau ac amddiffyniadau y mae mwyafrif y gweithwyr eraill yn eu mwynhau. 

Mae’r “Cynllun Gwaith Da” yn ceisio newid y cydbwysedd tuag at y gweithiwr ac mae nifer o fesurau ar y gweill yng ngwanwyn 2020. Y mwyaf deniadol yw: 

  • Bydd gan weithwyr yr hawl i ofyn am gontract sefydlog ac amcangyfrifedig ar ôl 26 wythnos. Rhagwelir y bydd rhaid i gyflogwyr ystyried ceisiadau yn yr un ffordd y mae’n rhaid iddynt ystyried ceisiadau i weithio’n hyblyg a bydd rhaid iddynt ddangos rheswm taer o ran y busnes i wrthod 
  • Bydd y bwlch o ran amser sy’n atal parhad y gwasanaeth yn cael ei ehangu o 1 i 4 wythnos i atal cael gwared ar staff i’w rhwystro rhan cronni’r 26 wythnos o wasanaeth 
  • Bydd hawl gan weithwyr asiantaeth dderbyn cyflog cyfartal ar ôl 12 wythnos 
  • Bydd hawl gan bob gweithiwr i ddatganiad o delerau a budd-daliadau allweddol o’r diwrnod gwaith cyntaf  

Awgrymwyd y gallai’r newidiadau hyn arwain at ddychwelyd i ffioedd Tribiwnlys Cyflogaeth i’w gwneud yn anoddach i weithwyr orfodi eu hawliau, er, o ystyried y traed moch a wnaed pan gyflwynwyd y rhain ac yna eu gwrthdroi fel rhai anghyfreithlon yn ddiweddar yn y gorffennol, efallai mai’r llywodraeth honno ( beth bynnag fo'r blas) byddai'n ei chael hi'n anodd ei wneud neu'n annymunol ac y bydd y newidiadau hyn sy'n gwella hawliau gweithwyr yn cael eu gweithredu heb unrhyw wrthbwyso. Y naill ffordd neu'r llall mae'n bwysig i gyflogwyr fod yn ymwybodol o'u cyfrifoldebau er mwyn osgoi mynd i drybini o ran y ddeddfwriaeth.